SCENARIUSZ LEKCJI – SZKOŁA PODSTAWOWA, KL. V

 

Temat lekcji: Odkrywam wartości, którymi kieruję się w życiu. Cz. Janczarski: Nie mijam.

 

Cele: Rozwijanie umiejętności odbioru dzieł literackich; kształcenie umiejętności świadomego używania języka.

Uczeń:

Cele ścieżki: Wychowanie patriotyczne i obywatelskie. Kształcenie szacunku do siebie i drugiego człowieka.

Metody i techniki pracy: pokaz, dyskusja okrągłego stołu, „silna dłoń”, ćwiczenia przedmiotowe, asocjogram.

Formy pracy: indywidualna, grupowa.

Pomoce dydaktyczne: foliogram – hasło słownikowe „wartość”, kolorowe krążki papieru z napisami: prawda, piękno, dobro, tekst wiersza pt.” Nie mijam”, papierowe taśmy z napisem „Zawsze naganne!” (tyle sztuk, ile grup).

Czas: 2 x 45 min

 

Przebieg lekcji

  1. Podanie i zapisanie tematu lekcji. Wyeksponowanie kolorową kredą słowa „wartości”. Sprawdzenie intuicyjnego rozumienia pojęcia oraz uświadomienie celów lekcji.
  2. Analiza foliogramu i wyjaśnienie terminu „wartość”. (Załącznik 1)
  3. Wykonanie na tablicy i w zeszytach asocjogramu z hasłem „wartość” – dopisywanie przez uczniów skojarzeń z tym słowem, np. przyjaźń, rodzina, samochód, pieniądze, religia, nauka, dom, komputer, itp. Omówienie ćwiczenia ze zwróceniem uwagi na terminy ze sfery materialno-finansowej.
  4. Postawienie prowokującego pytania: „Czy wszystko da się kupić?” – ćwiczenia w mówieniu z uwzględnieniem elementów wychowawczych.
  5. Zaproszenie do indywidualnego ćwiczenia „Silna dłoń”. Polecenie: Na wolnej stronie zeszytu obrysuj swoją lewą dłoń i w kontur każdego palca wpisz nazwę wartości, która jest ważna w Twoim życiu. Pamiętaj, że masz tylko 5 palców, więc 5 możliwości wyboru spośród podanych: piękno, ludzkość, taniec, walka, muzyka, ojczyzna, szlachetność, rodzina, siła, władza, mądrość, dobroć, prawda, odwaga, pieniądze, przyjaźń, wiara, miłość, zdrowie, nauka, zabawa.
  6. Rozmowa na temat wyników ćwiczenia – komentarz nauczyciela ukierunkowany na ważność wartości duchowych. Umieszczenie na tablicy kolorowych krążków z nazwami platońskiej triady wartości (dobro, prawda, piękno). Krótki komentarz nauczyciela dotyczący znaczenia podanych terminów.
  7. Zaproszenie do ćwiczenia. Polecenie: Spójrz na swoją „Silną dłoń” wartości i określ, którą wartość ogólną reprezentujesz? A może wszystkie? Swoją refleksję zapisz do zeszytu. Możesz zacząć tak: Reprezentuję „piękno”, ponieważ ...

 

Elipsa: DOBRO Elipsa: PRAWDA Elipsa: PIĘKNO
 

 

 

 

 


 

 

 

 

  1. Analiza wiersza Cz. Janczarskiego pt. „Nie mijam” (załącznik 2) – głośne czytanie wiersza przez nauczyciela; ciche przez uczniów.

·       Kierunek analizy tekstu:

·       Co wiemy o osobie mówiącej w wierszu? Obserwacja tekstu pod kątem językowym – podkreślenie użytych czasowników, które pomogą ustalić osobę mówiącą, np. nie mijam, schylam się, słyszę, myślę, widzę. Forma czasowników – 1 os., czas teraźniejszy, l. p. Wniosek: osoba mówiąca w wierszu mówi teraz o sobie – „ja liryczne”.

·       W jakim stanie jest osoba mówiąca? Co przeżywa? Analiza ostatniej zwrotki wiersza, ze zwróceniem uwagi na formy gramatyczne czasowników oraz jednakową konstrukcję wypowiedzeń (w kl. V uczniowie nie znają terminu – anafora). „ ... myślę, dziwną zdjęty trwogą.” Osoba mówiąca troszczy się i niepokoi. Wniosek: osoba mówiąca jest zaniepokojona znieczuleniem społecznym ludzi, obojętnością wobec drugiego człowieka.

·       Które wersy świadczą o tym niepokoju? Jak odczytać ich sens? Cytowanie przez uczniów wersów ostatniej zwrotki wiersza. Komentowanie metaforycznego znaczenia, np. „Czy nie mijają, czy odnoszą do domu, czy schylają się?” Ukierunkowanie rozmowy na problemy wychowawcze – kształcenie wrażliwości, odpowiedzialności i powinności moralnych wobec drugiego człowieka. Uzupełnianie związków wyrazowych, np. Nie mijam ... (kogo? czego?); „Odnoszę” do domu ...(kogo? co?); Schylam się nad ...(kim? czym?) (załącznik 3)

·       Jak odczytać znaczenie cytatu: „... dlaczego w epoce atomu ludzie tak często mają podstępny krok kocich łap, psim zębem patrzą na siebie wrogo?” Wyjaśnienie przenośni: podstępny krok kocich łap (podstęp, fałsz, nieszczerość), psim zębem patrzą (wrogo, agresywnie). Praca w grupach – plakat – piktogram: sytuacje z życia i doświadczeń uczniów – zachowania i postawy ludzi.

·       Prezentacja pracy grup. Rozmowa podsumowująca pracę uczniów. Naklejanie napisu „Zawsze naganne!” na każdy plakat.

·       Jaki jest człowiek, który mówi w wierszu? Jakie jest przesłanie wiersza? Rekapitulacja. Notatka do zeszytu. (Załącznik 4)

  1. Ewaluacja lekcji. Odpowiedzi uczniów na pytania: Czego nauczyłem się na lekcji? Co przeżywałem? Nad czym pomyślę po zajęciach?
  2. Omówienie zadania domowego. „Spośród pięciu Twoich ważnych wartości wybierz jedną i napisz, jak ją realizujesz w życiu?”

 

 

ZAŁĄCZNIKI

Załącznik 1

Mapa mentalna – hasło słownikowe wyrazu „wartość”

    

 

 

Załącznik 2

 

Czesław Janczarski

 

Nie mijam

 

Skrzywdzonego kota nie mijam

i psa z kulawą nogą,

ani motyla leżącego na szynach.

Nie mijam ptaka z połamanym skrzydłem,

zerwany kwiat odnoszę do domu,

nad zbłąkaną mrówką się schylam.

 

I gdy słyszę w gwiazdach

szum odrzutowca,

myślę: dlaczego w epoce atomu

ludzie tak często mają podstępny krok kocich łap,

psim zębem patrzą na siebie wrogo?

 

Widzę za oknem dzieci:

Zaczynają już one rozumieć ten wiek.

Czy nie mijają,

czy odnoszą do domu,

czy schylają się?

myślę, dziwną zdjęty trwogą.

 

Załącznik 3

 

Notatka do zeszytu – ćwiczenie językowe

 

Reprezentuję „piękno”, ponieważ ... ( samodzielne uzupełnienie zdania przez uczniów)

 

Nie mijam skrzywdzonego i potrzebującego.

„Odnoszę” do domu radość, przyjaźń i szacunek.

Schylam się nad nieszczęśliwym, smutnym i potrzebującym wsparcia. Pomagam.

 

Załącznik 4

Osoba mówiąca w wierszu Cz. Janczarskiego pt. „Nie mijam” jest człowiekiem wrażliwym, kochającym ludzi i przyrodę. Dostrzega zło i troszczy się o rozwój moralny młodego pokolenia: „Widzę za oknem dzieci: zaczynają już one rozumieć ten wiek.”

Przesłaniem wiersza jest refleksja na temat wartości, którymi należy kierować się w życiu. To właśnie dobro, piękno i prawda.